— Makat Fistülü Tedavi Yöntemi
FiLaFlep — Lazer ve Flebin Birlikte Uygulanması
FiLaFlep'te fistül yolu lazerle içeriden kapatılır ve aynı seansta iç ağız flep ile örtülür. Tıpta anal fistül olarak adlandırılan bu hastalıkta hem yol hem kaynak tek işlemde ele alınır; sfinkter kası kesilmez.
Randevu AlFiLaFlep, iki yerleşmiş yöntemin tek seansta birleştirilmesidir: fistül yolu lazerle içeriden kapatılır, ardından iç ağız hastanın kendi sağlıklı dokusuyla (flep) örtülür. Sfinkter kası kesilmez, dışarıdan kesi açılmaz.
Bu birleşimin mantığını anlamak için fistülün iki ayrı sorunu olduğunu bilmek gerekir. Birincisi yol — makat kanalından cilde uzanan tünel. İkincisi kaynak — yani iç ağız, tünelin makat kanalındaki başlangıç noktası.
Lazerle tedavi yolu çok iyi kapatır. Ancak yalnızca yol ele alındığında, iç ağız açık kaldığı sürece oradan bağırsak içeriği girmeye devam edebilir; bu da şikayetlerin geri dönmesinin bilinen nedenlerinden biridir.
Flep ile onarım ise tam bu noktayı hedefler: iç ağzı kendi dokunuzla mühürler. FiLaFlep, bu iki adımı ayrı ayrı değil, aynı seansta ve birbirini tamamlayacak şekilde uygular.
Yani mantık basittir: yol da kapatılır, kaynak da kapatılır. Fistülün iki ayağı da aynı işlemde ele alınmış olur.
Bu birleşik yaklaşımın bileşenlerinin her biri uzun süredir uygulanan, geniş literatüre sahip yöntemlerdir. Yeni olan, tekniklerin kendisi değil, birlikte kullanılma biçimidir.
Nitekim lazerle fistül tedavisini geliştiren ekibin uzun dönem serisinde de iç ağız flep ile kapatılmıştır. Yani bu yaklaşım tekniğin kökeninde zaten vardır; son yıllarda yalnızca daha net tanımlanmış ve adlandırılmıştır.
Makatın kapanmasını sağlayan sfinkter kasına her iki adımda da dokunulmaz. Fistül cerrahisinde hastaların en büyük endişesi olan gaz ve dışkı kontrolü, işlemin dışında kalır.
Fistülün neden oluştuğunu makat fistülü (anal fistül) nedir sayfasında ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.
Süreç muayeneyle başlar. Akıntının ne zamandır sürdüğü, daha önce geçirilmiş apse ya da ameliyatlar ve şikayetlerin seyri değerlendirilir; ardından bölge muayene edilir.
Bu yöntemde hem yolun hem iç ağzın önceden bilinmesi gerekir — çünkü ikisi de ele alınacaktır. İşlem öncesinde fistül yolu görüntülenir; muayenehanemizde bu değerlendirme transrektal ultrasonla yapılır. Yol, kasla ilişkisi ve iç ağzın konumu ekranda incelenir.
Bölgede aktif iltihap varsa önce seton uygulaması yapılır ve doku sakinleşene kadar beklenir. FiLaFlep genellikle bu hazırlık döneminin ardından, setonun çıkarıldığı seansta planlanır.
Uygulama ameliyathane şartlarında yapılır ve iki adımdan oluşur.
Birinci adım — yol: Fistül yolu önce içeriden temizlenir. Ardından ince lazer fiberi yolun ucuna kadar ilerletilir ve yavaşça geri çekilirken kontrollü enerji verilir; yol içeriden büzüşerek kapanır.
İkinci adım — kaynak: İç ağzın hemen komşuluğundaki sağlıklı doku, beslenmesi korunacak şekilde hazırlanır; iç ağzın üzerine kaydırılır ve dikilir. Kullanılan dikişler kendiliğinden eriyen tiptedir.
Her iki adım da makat kanalının içinden yapılır; dışarıdan kesi açılmaz ve kas dokusuna müdahale edilmez.
Kısa bir gözlem döneminin ardından hastalar aynı gün evlerine döner; hastanede uzun süreli yatış gerekmez. Eve dönerken nelere dikkat edeceğiniz, hangi durumlarda bize ulaşmanız gerektiği ve kontrol randevunuz yazılı olarak paylaşılır.
İlk günlerde bölgede rahatsızlık hissi olabilir. Dışarıdan kesi açılmadığı için bu his çoğu hastada kısa sürede geriler.
Hastaların büyük bölümü birkaç gün içinde günlük rutinine ve iş hayatına döner. Masa başı çalışanlar genellikle daha erken dönebilir.
İlk iki hafta flebin yerine oturması açısından önemlidir. Bu dönemde ıkınmaktan, uzun süre oturmaktan ve ağır kaldırmaktan kaçınmak gerekir. Dışkının yumuşak kalması için lifli beslenmek ve bol su içmek de bu süreçte belirleyicidir.
İlk dönemde az miktarda akıntı ya da hafif leke görülebilir; bu beklenen bir durumdur. Yol kapandıkça akıntı azalır.
Devam eden belirgin akıntı, artan ağrı, şişlik ya da ateş gibi durumlarda beklemeden bize ulaşmanız gerekir.
Kontrol muayenesi bu yöntemde özellikle önemlidir ve iki aşamalıdır: hem iç ağzın kapanıp kapanmadığı hem yolun kapanıp kapanmadığı değerlendirilir. Bu değerlendirme muayeneye ek olarak ultrasonla yapılır — çünkü şikayet geçmiş olsa bile yolun içeride kapandığını görmek gerekir.
Yöntemi tanımlayan çalışmalarda da takip bu şekilde, görüntülemeyle birlikte yürütülmüştür. Şikayetleriniz tamamen geçmiş olsa dahi kontrol görüşmelerini atlamamanız önemlidir.
Süreci birlikte takip ediyoruz; kas korunduğu için elimizdeki seçenekler açık kalır. Diğer yöntemleri karşılaştırmalı olarak görmek isterseniz makat fistülü tedavi seçeneklerinin tamamını inceleyebilirsiniz.
— Hocanın Notu
Yıllar içinde şunu öğrendim: fistülde yolu kapatmak tek başına çoğu zaman yetmiyor, çünkü kaynak açık kalıyor. FiLaFlep'i bu yüzden seviyorum — lazerle yolu kapatıyoruz, hemen ardından iç ağzı kendi dokunuzla mühürlüyoruz. İkisi de aynı seansta, ikisi de kası hiç kesmeden. Aslında yeni bir icat değil; lazeri geliştiren ekip de iç ağzı flep ile kapatıyormuş. Takibi de ultrasonla yapıyorum, çünkü içeride ne olduğunu görmek istiyorum.
— Prof. Dr. Aybala Yıldız
— Neden Tek Seansta İki adım ?
Fistülün iki ayağı vardır: yol ve kaynak. FiLaFlep ikisini de aynı işlemde ele alır — makat kasına hiç dokunmadan.
Yol Lazerle Kapatılır
Kaynak Flep İle Kapatılır
Sfinkter Kası Kesilmez
— İzleyin
Lazer ve flep neden birlikte uygulanıyor? Adım adım, sade bir anlatım.
Lazerle tedavide fistül yolu içeriden kapatılır. FiLaFlep'te buna ek olarak, aynı seansta iç ağız da kendi dokunuzla örtülür. Yani biri yolu, diğeri hem yolu hem kaynağı ele alır. Hangisinin size uygun olduğu muayene ve görüntülemeden sonra birlikte netleşir.
Hayır. Her iki adım da makat kanalının içinden yapılır ve dışarıdan kesi açılmaz; bu nedenle iyileşme tek adımlı uygulamalardan farklı ilerlemez. Hastaların büyük bölümü birkaç gün içinde günlük hayatına döner. İlk iki hafta flebin yerine oturması açısından önemlidir.
Hayır. Her iki adım da makat kanalının içinden yapılır; makatın kapanmasını sağlayan sfinkter kasına dokunulmaz. Dışarıdan kesi de açılmaz.
Hastaların büyük bölümü birkaç gün içinde günlük rutinine ve iş hayatına döner. İlk iki hafta ıkınmaktan, uzun süre oturmaktan ve ağır kaldırmaktan kaçınmak gerekir.
Kontrol muayenesine ek olarak ultrasonla değerlendirme yapılır. Bunun nedeni şudur: şikayetler geçmiş olsa bile yolun içeride gerçekten kapandığını görmek gerekir. Yöntemi tanımlayan çalışmalarda da takip bu şekilde, görüntülemeyle birlikte yürütülmüştür.
Bu sayfada anlatılan yöntem aşağıdaki uluslararası kaynaklara dayanmaktadır.
FiLaC — Fistula-tract Laser Closure
İnce lazer fiberi fistül yolunun içine yerleştirilir, geri çekilirken verilen enerji ile yol içeriden büzüştürülür ve kapanır.
Detaylı bilgi →Advancement Flap — İlerletme Flebi
Fistülün iç ağzı, hemen yanındaki sağlıklı kendi dokunuz kendi kan dolaşımı korunarak kaydırılıp örtülür ve kapatılır.
Detaylı bilgi →VAAFT — Video-Assisted Anal Fistula Treatment
İnce kamera fistül yolunun içine ilerletilir; yol ve iç ağız ekranda görüntülenerek temizlenir. Varsa yan kollar da bu sayede bulunur.
Detaylı bilgi →— Yazar Hakkında
Prof. Dr. Aybala Yıldız
FACS · FEBS-C
Genel Cerrahi Profesörü. Koloproktoloji, proktoloji ve pelvik taban hastalıklarında uzmanlaşmış cerrahi pratiği yürütüyor. Ankara Cubes Plazada kendi muayenehanesinde hizmet veriyor.