— Makat Fistülü Tedavi Yöntemi
Advancement Flap — İlerletme Flebi
Flep ile onarımda fistülün iç ağzı — yani makat kanalındaki başlangıç noktası — hemen yanındaki sağlıklı kendi dokunuz kaydırılarak örtülür ve kapatılır. Tıpta anal fistül olarak adlandırılan bu hastalıkta sfinkter kası kesilmez, dışarıdan kesi açılmaz.
Randevu AlFlep ile onarım, fistülün iç ağzının hastanın kendi sağlıklı dokusuyla örtülerek kapatılması esasına dayanır. Makat kanalının içindeki sağlam doku, beslenmesi korunacak şekilde hazırlanır ve iç ağzın üzerine kaydırılıp dikilir. Sfinkter kası kesilmez.
Bu yöntemi anlamak için önce fistülün neden devam ettiğini bilmek gerekir. Fistül, makat kanalının içindeki bir noktadan (iç ağız) başlayıp cilde açılan bir tüneldir. İç ağız açık kaldığı sürece bu tünel sürekli beslenir — bağırsak içeriği ve bakteriler oradan girmeye devam eder.
Bu nedenle fistül tedavisinde asıl mesele, çoğu zaman yolun kendisi değil kaynağıdır. Yol temizlense bile iç ağız açık kalırsa süreç yeniden başlayabilir. Flep tam bu noktaya odaklanır: kaynağı mühürler.
Kullanılan doku dışarıdan gelmez. Makat kanalının içindeki, iç ağzın hemen komşuluğundaki sağlıklı doku kullanılır ve kendi kan dolaşımı korunarak kaydırılır. Kanlanması iyi bir dokuyla yapılan kapatma, iyileşmenin sağlam olmasını sağlar.
İşlem tamamen makat kanalının içinden yapılır. Dışarıdan kesi açılmaz, ciltte iz kalmaz.
Makatın kapanmasını sağlayan sfinkter kasına dokunulmaz. Fistül cerrahisinde hastaların en büyük endişesi gaz ve dışkı kontrolüdür; bu kas flep onarımında kesilmez. Yöntem, uluslararası kılavuzlarda kası koruyan seçenekler arasında yer alır.
Bazı durumlarda flep, fistül yolunun lazerle kapatılmasıyla birlikte uygulanır; hem yol hem kaynak aynı seansta ele alınmış olur. Bu birleşik yaklaşım FİLaFlep olarak adlandırılır. Fistülün neden oluştuğunu ve nasıl seyrettiğini makat fistülü (anal fistül) nedir sayfasında ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.
Süreç muayeneyle başlar. Akıntının ne zamandır sürdüğü, daha önce geçirilmiş apse ya da ameliyatlar ve şikayetlerin seyri değerlendirilir; ardından bölge muayene edilir.
Bu yöntemde iç ağzın yerinin tam olarak bilinmesi belirleyicidir — çünkü kapatılacak nokta orasıdır. İşlem öncesinde fistül yolu görüntülenir; muayenehanemizde bu değerlendirme transrektal ultrasonla yapılır. Yol, kasla ilişkisi ve iç ağzın konumu ekranda incelenir.
Bölgede aktif bir iltihap varsa önce seton uygulaması yapılabilir. Bu, akıntının rahatça boşalmasını ve dokunun sakinleşmesini sağlar; onarım daha sonra, uygun bir dönemde planlanır. Sakin bir dokuda yapılan onarım daha sağlam tutar.
Uygulama ameliyathane şartlarında yapılır. Önce fistül yolu temizlenir. Ardından iç ağzın komşuluğundaki sağlıklı doku, beslenmesi korunacak biçimde hazırlanır; iç ağzın üzerine kaydırılır ve dikilir.
Kullanılan dikişler kendiliğinden eriyen tiptedir; alınmaları için ayrıca bir işlem gerekmez. Sfinkter kasına hiçbir şekilde müdahale edilmez.
Kısa bir gözlem döneminin ardından hastalar aynı gün evlerine döner; hastanede uzun süreli yatış gerekmez. Eve dönerken nelere dikkat edeceğiniz, hangi durumlarda bize ulaşmanız gerektiği ve kontrol randevunuz yazılı olarak paylaşılır.
İlk günlerde bölgede rahatsızlık hissi olması beklenen bir durumdur; sonuçta bir onarım yapılmıştır. Dışarıdan kesi açılmadığı için bu his çoğu hastada kısa sürede geriler.
Hastaların büyük bölümü birkaç gün içinde günlük rutinine ve iş hayatına döner. Masa başı çalışanlar genellikle daha erken dönebilir.
İlk iki hafta flebin yerine oturması açısından önemlidir. Bu dönemde ıkınmaktan, uzun süre oturmaktan ve ağır kaldırmaktan kaçınmak gerekir. Bölgeye binen basıncı azaltmak, onarımın sağlam iyileşmesini destekler.
Dışkının yumuşak kalması bu süreçte özellikle önemlidir. Günlük lif alımını artırmak ve bol su içmek, onarılan bölgenin her tuvalette zorlanmasını önler.
Bölgeyi temiz ve kuru tutmak iyileşmeyi destekler. Ilık suyla yıkamak, sert sabunlardan ve parfümlü ürünlerden uzak durmak yeterlidir.
İlk günlerde az miktarda akıntı ya da hafif leke görülebilir; bu beklenen bir durumdur. Ancak devam eden belirgin akıntı, artan ağrı, şişlik ya da ateş gibi durumlarda beklemeden bize ulaşmanız gerekir.
Kontrol muayenesi bu yöntemde özellikle önemlidir. Flebin yerine oturup oturmadığı ve iç ağzın kapanıp kapanmadığı hem muayene hem görüntülemeyle değerlendirilir. Şikayetler geçmiş olsa bile bu görüşmeleri atlamamak gerekir.
Süreci birlikte takip ediyoruz; kas korunduğu için elimizdeki seçenekler açık kalır. Diğer yöntemleri karşılaştırmalı olarak görmek isterseniz makat fistülü tedavi seçeneklerinin tamamını inceleyebilirsiniz.
— Hocanın Notu
Fistülde hastalarıma hep şunu söylüyorum: asıl mesele tünel değil, tünelin başladığı yer. İç ağız açık kaldığı sürece oradan sürekli bir şeyler giriyor ve iş bitmiyor. Flepte tam o noktayı, hemen yanı başındaki sağlıklı kendi dokunuzla kapatıyoruz — dışarıdan gelen bir şey yok, kesi de yok, kası da hiç kesmiyoruz. Bir de şunu ekliyorum: kapatacağınız noktayı görmeden bu ameliyata girilmez. Ben önce ultrasonla bakıyorum.
— Prof. Dr. Aybala Yıldız
— Neden Kası Koruyan Tedavi?
Fistül cerrahisinde asıl mesele, yolu kapatırken makat kasını korumaktır. Bugün elimizde bunu sağlayan yöntemler var. Korkulacak bir şey yok.
Sfinkter kası kesilmez
Kendi dokunuzla onarım
Kaynak kapatılır
— İzleyin
Flep ile fistül onarımı nasıl yapılıyor? Adım adım, sade bir anlatım.
Doku dışarıdan gelmez. Makat kanalının içindeki, iç ağzın hemen komşuluğundaki sağlıklı kendi dokunuz kullanılır. Bu doku kendi kan dolaşımı korunarak kaydırılır; yani onarım tamamen sizin dokunuzla yapılır.
Hayır. İşlem makat kanalının içinden yapılır ve makatın kapanmasını sağlayan sfinkter kasına müdahale edilmez. Dışarıdan kesi de açılmaz, ciltte iz kalmaz.
Bölgede aktif bir iltihap varsa onarım için uygun zaman değildir. Seton, akıntının rahatça boşalmasını ve dokunun sakinleşmesini sağlar. Sakin bir dokuda yapılan onarım daha sağlam tutar; bu nedenle iki adım arasında belirli bir süre beklenir.
Hastaların büyük bölümü birkaç gün içinde günlük rutinine ve iş hayatına döner. İlk iki hafta ıkınmaktan, uzun süre oturmaktan ve ağır kaldırmaktan kaçınmak gerekir.
Hayır. Kullanılan dikişler kendiliğinden eriyen tiptedir ve makat kanalının içinde kalır; alınmaları için ayrıca bir işlem gerekmez.
Bu sayfada anlatılan yöntem aşağıdaki uluslararası kaynaklara dayanmaktadır.
FiLaC — Fistula-tract Laser Closure
İnce lazer fiberi fistül yolunun içine yerleştirilir, geri çekilirken verilen enerji ile yol içeriden büzüştürülür ve kapanır.
Detaylı bilgi →VAAFT — Video-Assisted Anal Fistula Treatment
İnce kamera fistül yolunun içine ilerletilir; yol ve iç ağız ekranda görüntülenerek temizlenir. Varsa yan kollar da bu sayede bulunur.
Detaylı bilgi →— Yazar Hakkında
Prof. Dr. Aybala Yıldız
FACS · FEBS-C
Genel Cerrahi Profesörü. Koloproktoloji, proktoloji ve pelvik taban hastalıklarında uzmanlaşmış cerrahi pratiği yürütüyor. Ankara Cubes Plazada kendi muayenehanesinde hizmet veriyor.