Makatta aniden başlayan ağrı ve şişlik, hastaların sıklıkla “basur çıktı” şeklinde yorumladığı bir durumdur. Ancak makat çevresindeki her ağrılı şişlik hemoroid değildir. Makat apsesi de şiddetli ağrı ve şişliğe neden olabilir ve gecikmeden değerlendirilmesi gereken bir enfeksiyondur.
Özellikle ağrının giderek artması, bölgede sıcaklık ve hassasiyet oluşması veya ateşin eşlik etmesi makat apsesini düşündürebilir.
Hemoroidde ise tablo hemoroidin türüne göre değişir. İç hemoroid çoğunlukla ağrısız kanama ve sarkmayla kendini gösterirken, tromboze dış hemoroid ani başlayan şiddetli ağrı ve makat kenarında sert bir şişlik oluşturabilir.
Bu nedenle yalnızca “ağrı var” diyerek apse ile hemoroidi birbirinden ayırmak mümkün değildir.
Makat Apsesi Nedir?
Makat apsesi, makat veya rektum çevresindeki dokularda enfeksiyon sonucunda irin birikmesidir.
Çoğunlukla makat kanalındaki küçük bezlerden birinin enfekte olmasıyla başlar. Enfeksiyon çevre dokulara ilerledikçe apse boşluğu oluşabilir.
Makat apsesinde ağrı genellikle süreklidir ve zaman içerisinde artabilir.
Makat çevresinde:
- Şişlik
- Belirgin hassasiyet
- Kızarıklık
- Isı artışı
- Zonklayıcı veya sürekli ağrı
- İrinli akıntı
görülebilir.
Bazı hastalarda ateş, titreme ve halsizlik gibi enfeksiyon belirtileri de tabloya eşlik edebilir.
Basur Ağrı Yapar mı?
Evet, ancak her hemoroid şiddetli ağrıya neden olmaz.
İç hemoroidlerde en sık karşılaşılan belirtilerden biri dışkılama sırasında veya sonrasında görülen parlak kırmızı kanamadır. Sarkma da görülebilir.
Şiddetli ve ani ağrı söz konusu olduğunda ise özellikle tromboze dış hemoroid akla gelir.
Tromboze dış hemoroidde makat çevresindeki dış hemoroidal damarlarda pıhtı oluşur. Bunun sonucunda makat kenarında ani gelişen, dokunmakla hassas ve sert bir şişlik ortaya çıkabilir.
Bu tablo makat apsesiyle karıştırılabilir.
Makat Apsesi ile Tromboze Hemoroid Nasıl Ayırt Edilir?
İki durumda da makat çevresinde ağrılı bir şişlik görülebilir. Ancak belirtilerin karakteri bazı ipuçları verebilir.
Makat apsesinde ağrı çoğunlukla giderek artar ve sürekli hale gelebilir. Şişlik sıcak ve hassas olabilir. Kızarıklık görülebilir ve enfeksiyon ilerlediğinde ateş veya halsizlik eşlik edebilir.
Tromboze dış hemoroidde ise ağrı çoğunlukla aniden başlar. Makat kenarında sert, hassas ve bazen morumsu renkte bir şişlik fark edilebilir. Ateş ve sistemik enfeksiyon belirtileri beklenen bulgular değildir.
Ancak bu farklılıklar kişinin kendi kendine kesin tanı koyması için yeterli değildir.
Makatta Ani Ağrı Varsa Basur Olduğu Düşünülebilir mi?
Hayır.
Makatta ani ağrının hemoroid dışında anal fissür, perianal apse ve başka anorektal hastalıklar gibi farklı nedenleri olabilir.
Özellikle ağrı şiddetliyse veya giderek artıyorsa “basurdur, geçer” düşüncesiyle beklemek doğru olmayabilir.
Çünkü makat apsesinde enfeksiyon ilerleyebilir ve çevredeki dokulara yayılabilir.
Ateş Varsa Apse Olma İhtimali Daha mı Yüksektir?
Ateş ve titreme gibi sistemik enfeksiyon belirtileri makat apsesi açısından önemli uyarı işaretleridir.
Ancak ateş olmaması apse olmadığı anlamına gelmez.
Özellikle yüzeysel apselerde belirgin şişlik ve ağrı bulunmasına rağmen ateş olmayabilir. Daha derin apselerde ise dışarıdan görülebilen belirgin bir şişlik bulunmadan ağrı ve sistemik belirtiler gelişebilir.
Bu nedenle tanıda belirtilerin tamamı ve muayene bulguları birlikte değerlendirilir.
Kanama Varsa Hemoroid midir?
Makattan kanama hemoroidde sık görülebilir ancak kanamanın bulunması tek başına hemoroid tanısı koydurmaz.
Özellikle iç hemoroidlerde dışkılama sırasında veya sonrasında parlak kırmızı kan görülebilir.
Ancak anal fissür, bağırsak hastalıkları ve kolorektal bölgedeki başka sorunlar da makattan kanamaya yol açabilir.
Bu nedenle özellikle tekrarlayan veya nedeni bilinmeyen makat kanaması otomatik olarak “basur” kabul edilmemelidir.
Apse Kendiliğinden Patlarsa Sorun Çözülür mü?
Apse kendiliğinden boşaldığında içerideki basınç azalacağı için ağrıda belirgin rahatlama olabilir.
Ancak bu durum hastalığın tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez.
Enfeksiyonun kaynağı devam edebilir ve bazı hastalarda apse sonrasında anal fistül gelişebilir.
Bu nedenle apsenin kendiliğinden boşalması da değerlendirme gereksinimini ortadan kaldırmaz.
Makat Apsesi Nasıl Tedavi Edilir?
Oluşmuş bir anorektal apsede temel yaklaşım apsenin uygun şekilde boşaltılmasıdır.
Antibiyotik her hastada apsenin boşaltılmasının yerine geçen bir tedavi değildir. Antibiyotik gerekip gerekmediği enfeksiyonun yaygınlığı ve kişinin klinik durumuna göre değerlendirilir.
Apse sonrasında devam eden veya tekrarlayan akıntı ve şişlik varsa altta anal fistül bulunup bulunmadığının araştırılması gerekebilir.
Tromboze Dış Hemoroid Nasıl Tedavi Edilir?
Tedavi; ağrının şiddeti, şişliğin durumu, belirtilerin ne zaman başladığı ve hastanın klinik özelliklerine göre belirlenir.
Bazı hastalarda ağrı kontrolü, dışkının yumuşak tutulması ve destekleyici yöntemler yeterli olabilirken, seçilmiş hastalarda cerrahi müdahale değerlendirilebilir.
Bu nedenle internette belirtilere bakarak apsenin veya tromboze hemoroidin evde tedavi edilmeye çalışılması yerine doğru tanının konulması önemlidir.
Makatta Ağrılı Şişlik Varsa Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Özellikle giderek artan veya şiddetli makat ağrısı, ağrılı şişlik, kızarıklık, ateş, titreme, irinli akıntı veya genel durum bozukluğu varsa değerlendirme geciktirilmemelidir.
Bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde ve kontrolsüz diyabet gibi enfeksiyon açısından ek risk oluşturabilecek durumlarda daha dikkatli olunmalıdır.
Makatta ağrı ve şişliğin nedeninin belirlenmesi, apse gibi geciktirilmemesi gereken durumların erken fark edilmesini sağlar.
Sıkça Sorulan Sorular
Makat apsesi ile basur aynı şey midir?
Hayır. Makat apsesi enfeksiyon sonucunda irin birikmesidir. Hemoroid ise anal kanaldaki hemoroidal damar yapılarının genişlemesi ve aşağı doğru yer değiştirmesiyle ilişkili bir durumdur.
Makat apsesi çok ağrı yapar mı?
Evet. Makat apsesinde sürekli, zonklayıcı ve giderek artabilen ağrı görülebilir. Oturma ve hareketle rahatsızlık artabilir.
Basur aniden çok ağrır mı?
Tromboze dış hemoroid ani ve şiddetli ağrıya neden olabilir. Buna karşılık iç hemoroid çoğunlukla şiddetli ağrıdan ziyade kanama veya sarkmayla belirti verir.
Makat apsesinde mutlaka ateş olur mu?
Hayır. Ateş görülebilir ancak her makat apsesinde bulunmaz. Ateş olmaması apseyi dışlamaz.
Makat kenarındaki sert şişlik apse midir?
Hem apse hem de tromboze dış hemoroid makat çevresinde ağrılı şişlik oluşturabilir. Muayene edilmeden yalnızca şişliğin varlığına bakılarak ayrım yapmak doğru değildir.
Makat apsesi kendiliğinden geçer mi?
Apse kendiliğinden boşalabilir ve ağrı azalabilir ancak bu durum sorunun tamamen çözüldüğünü göstermez. Enfeksiyonun değerlendirilmesi ve fistül gelişimi açısından takip gerekebilir.